Strona główna 
Programy komputerowe Biomechanika potrącenia pieszego
Programy komputerowe Biomechanika potrącenia pieszego | Biomechanika potrącenia pieszego |
|
|
Strona 1 z 2
Autor programu: Wypadki drogowe są obecnie
najczęstszą przyczyną zgonów i kalectwa w grupie wiekowej od 15 do 44 lat,
zarówno w Polsce jak i na całym świecie. Według prognoz Światowej Organizacji
Zdrowia, już za 20 lat wypadki drogowe staną się trzecią co do częstości przyczyną
zgonów i niepełnosprawności w skali światowej. Prognoza ta jest dla nas bardzo
istotna, bowiem Polska znajduje się obecnie w fazie szybkiego rozwoju motoryzacji,
głównie w dziedzinie samochodów osobowych, a jednocześnie obserwuje się zastój
w rozwoju sieci drogowej. Dlatego, chociaż ustępujemy jeszcze wyraźnie najbardziej
rozwiniętym gospodarczo krajom Zachodniej Europy pod względem stosunku ilości
pojazdów do liczby ludności, wyprzedzamy je pod względem liczby śmiertelnych
ofiar wypadków w stosunku do ilości mieszkańców oraz liczby ofiar śmiertelnych
w odniesieniu do liczby rannych w wypadkach.
Największą grupę ofiar wypadków drogowych w Polsce stanowią piesi, a przyczyną
praktycznie wszystkich potrąceń jest „czynnik ludzki”. Prawna ocena okoliczności
zdarzenia wymaga zatem odtworzenia sposobu korzystania z jezdni przez pieszego,
czyli ustalenia jego pozycji oraz usytuowania w stosunku do pojazdu w momencie
kolizji. Na tej podstawie można bowiem zarówno tworzyć, jak i weryfikować
hipotezy np. odnośnie do kierunku ewentualnego przemieszczania się pieszego
względem toru jazdy samochodu, czyli ustalić winnego spowodowania wypadku
(lub stopień przyczynienia się w przypadku współodpowiedzialności). Ewolucja wyglądu samochodów w ciągu ponad 100 lat rozwoju motoryzacji pociągała za sobą zmiany charakteru obrażeń doznawanych przez ofiary potrąceń, a to z kolei powodowało konieczność weryfikacji wcześniej stosowanych technik badawczych oraz wykrywanych w ten sposób markerów biologicznych, które wykorzystywano (i wykorzystuje się nadal) do celów rekonstrukcji przebiegu zdarzenia . Unifikacja kształtu karoserii samochodów osobowych doprowadziła obecnie do radykalnych zmian w charakterze i lokalizacji obrażeń ciała u pieszych ofiar wypadków drogowych. W związku z tym, „klasyczne” metody badania pośmiertnego pieszych ofiar wypadków drogowych coraz częściej okazują się niewystarczające do określenia strony ciała, w którą uderzył samochód, co nie pozwala na sądowo-lekarską rekonstrukcję przebiegu zdarzenia. Problem odtworzenia usytuowania pieszego względem pojazdu jest jeszcze większy w przypadku przeżycia ofiary, gdyż określenie strony ciała, w którą nastąpiło uderzenie przez samochód zazwyczaj nie jest możliwe na podstawie obrażeń zewnętrznych (powstają one bowiem z reguły w dalszych fazach zdarzenia – zwłaszcza w wyniku uderzenia o jezdnię). Przy zastosowaniu używanych dotychczas kryteriów nie pozwalają na to również wyniki badań obrazowych (rtg). Okoliczności potrącenia pieszego mogą być obecnie odtwarzane przy wykorzystaniu programów komputerowych. Obecne implementacje (np. w programie PC-Crash) opierają się jednak wyłącznie na czysto mechanicznym modelu ciała ludzkiego weryfikowanym tylko w oparciu o testy zderzeniowe na manekinach. Taki sposób podejścia może ułatwiać weryfikację hipotez odnośnie do przebiegu typowych zdarzeń na podstawie rozmieszczenia śladów na drodze, lokalizacji uszkodzeń pojazdu i powypadkowego usytuowania ciała ofiary, jednak z punktu widzenia medycyny sądowej jest praktycznie nieprzydatny do „bezpośredniego” ustalania usytuowania ofiary względem pojazdu w momencie kolizji. Sytuacja ta stała się impulsem do podjęcia w lubelskim Zakładzie Medycyny Sądowej już w 1995 r. cyklu badań zmierzających do wyodrębnienia takich nowych markerów biologicznych, na podstawie których będzie można wnioskować (z określoną pewnością, czyli znanym ryzykiem błędu) odnośnie do pozycji ofiary oraz strony ciała, w którą pojazd mechaniczny uderzył w pieszego. Prace te udowodniły praktyczną przydatność do tego celu obrażeń stawów skokowych, kolanowych i biodrowych oraz miednicy i szyi (obecnie zespół lubelski dysponuje już doświadczeniem zdobytym na podstawie analizy w/w struktur w ponad 700 przypadkach sekcyjnych). Obrażenia te są łatwe do wykrycia podczas badania pośmiertnego, ale mogą zostać wykorzystane do prawnej oceny okoliczności wypadku także w razie przeżycia ofiar, ponieważ można je wykazać przy pomocy badań obrazowych (konwencjonalnych zdjęć rtg oraz tomografii komputerowej CT i MRI). Poszukiwanie tych obrażeń zwiększa szansę odtworzenia okoliczności wypadku, a jednocześnie radykalnie obniża ryzyko błędu wnioskowania odnośnie do pozycji ofiary oraz strony ciała, w którą uderzył samochód o znanym typie. Znajomość szansy oraz ryzyka wnioskowania umożliwia zastosowanie wyodrębnionych zespołów obrażeń jako dowodów w postępowaniu sądowym. Na tej podstawie powstał komputerowy modelu „zachowania” ciała pieszego w momencie potrącenia przez różnego rodzaju pojazdy mechaniczne w oparciu o wyodrębnione rzeczywiste mechanizmy obrażeń doznawanych przez pieszych w realnych warunkach. Program zawiera kilkaset animacji ilustrujących kinematykę potrąceń pieszych w różnych sytuacjach drogowych oraz mechanizmy powstawania obrażeń na różnych „piętrach” układu kostno-stawowego, a ponadto liczne zdjęcia, ryciny, filmy video oraz warstwę tekstową o charakterze podręcznikowym. Opracowano komputerowy model „zachowania” ciała pieszego w momencie potrącenia przez różnego rodzaju pojazdy mechaniczne w oparciu o rzeczywiste mechanizmy obrażeń doznawanych przez pieszych w realnych warunkach. Istotą projektu jest zaprezentowanie wyników analizy badanego materiału w postaci animacji, które w porównaniu ze statycznymi rycinami ułatwią znacznie zrozumienie omawianych mechanizmów obrażeń, zwłaszcza tych bardziej skomplikowanych i wielopostaciowych. Stworzone narzędzie umożliwia zarówno szkolenie specjalistyczne lekarzy w dziedzinie medycyny wypadkowej (nie tylko w aspekcie rekonstrukcyjnym, ale i terapeutycznym) oraz wizualizację końcowych wniosków opinii, aby umożliwić weryfikację tego rodzaju dowodu przez prawników. Sposób prezentacji (głównie animacje) ułatwia percepcję i zrozumienie skomplikowanych oraz wielopostaciowych mechanizmów obrażeń, które powstają w bardzo krótkim czasie na różnych „piętrach” układu kostno-stawowego w wyniku działania sił rozrywających, zgniatających i skrętnych. Częścią zrealizowanego projektu jest również dokumentacja o charakterze podręcznika (w formacie PDF). Całość pracy została zawarta na dysku CD-ROM, co umożliwia przeglądanie danych na ekranie średniej klasy komputera klasy PC oraz ich wydruk (a jednocześnie minimalizuje koszty publikacji i dystrybucji). Sposób realizacji projektu ma zatem nie tylko walory edukacyjne (dla medyków sądowych oraz traumatologów), ale również będzie stanowił narzędzie wspomagające proces rekonstrukcji wypadków drogowych dla potrzeb procesowych, a ponadto umożliwi wizualizację końcowych wniosków opinii medyczno-sądowej w procesie karnym (np. na sali sądowej).
Struktura programu
|
||||||||||||||||
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
